|
|
 |
 |
|
|
१३ अनुशासनपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
13.7. अध्यायः 007
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति विश्वामित्रस्योत्पत्तिप्रकारकथनेनैव ब्राह्मण्यप्राप्तिप्रकारकधनम्॥ 1 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text
भीष्म उवाच।
श्रूयतां पार्थ तत्त्वेन विश्वामित्रो यथा पुरा।
ब्राह्मणत्वं गतस्तात् ब्रह्मर्षित्वं तथैव च॥ 13-7-1(81460)
भरतस्यान्ववाये वै मिथिलो नाम पार्थिवः।
बभूव भरतश्रेष्ठ यज्वा धर्मभृतांवरः॥ 13-7-2(81461)
तस्य पुत्रो महानासीञ्जह्नुर्नाम नरेश्वरः।
दुहितृत्वमनुप्राप्ता गङ्गा यस्य महात्मनः॥ 13-7-3(81462)
तस्यात्मजस्तुल्यगुणः सिन्धुद्वीपो महायशाः।
सिन्धुद्वीपाच्च राजर्षिर्बलाकाश्वो महाबलः॥ 13-7-4(81463)
वल्लभस्तस्य तनयः साक्षाद्धर्म इवापरः।
कुशिकस्तस्य तनयः सहस्राक्षसमद्युतिः॥ 13-7-5(81464)
कुशिकस्यात्मजः श्रीमान्गाधिर्नाम जनेश्वरः।
अपुत्रः प्रसवेनार्थी वनवासमुपावसत्॥ 13-7-6(81465)
कन्या जज्ञे सुतात्तस्य वने निवसतः सतः।
नाम्ना सत्यवती नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि॥ 13-7-7(81466)
तां वव्रे भार्गवः श्रीमांश्च्यवनस्यात्मसम्भवः।
ऋचीक इति विख्यातो विपुले तपसि स्थितः॥ 13-7-8(81467)
स तां न प्रददौ तस्मै ऋचीकाय महात्मने।
दरिद्र इति मत्वा वै गाधिः शत्रुनिबर्हणः॥ 13-7-9(81468)
प्रत्याख्याय पुनर्यान्तमब्रवीद्राजसत्तप्रः।
शुल्कं प्रदीयतां मह्यं ततो वत्स्यसि मे सुताम्॥ 13-7-10(81469)
ऋचीक उवाच। 13-7-11x(6761)
किं प्रयच्छामि राजेन्द्र तुभ्यं शुल्कमहं नृप।
दुहितुर्ब्रूह्यसंसक्तो माऽभूत्तत्र विचारणा॥ 13-7-11(81470)
गाधिरुवाच। 13-7-12x(6762)
चन्द्ररश्मिप्रकाशानां हयानां वातरहसाम्।
एकतः श्यामकर्णानां सहस्रं दाह भार्गव॥ 13-7-12(81471)
भीष्म उवाच। 13-7-13x(6763)
ततः स भृगुशार्दूलश्च्यवनस्यात्मजः प्रभुः।
अब्रवीद्वरुणं देवमादित्यं पतिमम्भसाम्॥ 13-7-13(81472)
एकतः श्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम्।
सहस्रं वातवेगानां भिक्षे त्वां देवसत्तम॥ 13-7-14(81473)
तथेति वरुणो देव आदित्यो भृगुसत्तमम्।
उवाच यत्र ते च्छन्दस्तत्रोत्थास्यन्ति वाजिनः॥ 13-7-15(81474)
ध्यातमात्रे ऋचीकेन हयानां चन्द्रवर्चसाम्।
गङ्गाजलात्समुत्तस्थौ सहस्रं विपुलौजसाम्॥ 13-7-16(81475)
अदूरे कान्यकुब्जस्य गङ्गायास्तीरमुत्तमम्।
अश्वतीर्थं तदद्यापि मानवाः परिचक्षते॥ 13-7-17(81476)
ततो वै गाधये तात सहस्रं वाजिनां शुभम्।
ऋचीकः प्रददौ प्रीतः शुल्कार्थं तपतां वरः॥ 13-7-18(81477)
ततः स विस्मितो राजा गाधिः शापभयेन च।
ददौ तां समलङ्कृत्य कन्यां भृगुसुताय वै॥ 13-7-19(81478)
जग्राह विधिवत्पाणिं तस्या ब्रह्मर्षिसत्तमः।
सा च तं पतिमासाद्य परं हर्षमवाप ह॥ 13-7-20(81479)
स तुतोष च ब्रह्मर्षिस्तस्या वृत्तेन भारत।
छन्दयामास चैवैनां वरेण वरवर्णिनीम्॥ 13-7-21(81480)
मात्रे तत्सर्वमाचख्यौ सा कन्या राजसत्तम।
अथतामब्रवीन्माता सुतां किञ्चिदवाङ्मुखीम्॥ 13-7-22(81481)
ममापि पुत्रि भर्ता ते प्रसादं कर्तुमर्हति।
अपत्यस्य प्रदानेन समर्थश्च महातपाः॥ 13-7-23(81482)
ततः सा त्वरितं गत्वा तत्सर्वं प्रत्यवेदयत्।
मातुश्चिकीर्षितं राजन्ऋचीकस्तामथाब्रवीत्॥ 13-7-24(81483)
गुणवन्तं च पुत्रं वै त्वं च साऽथ जनिष्यथ।
जनन्यास्तव कल्याणि मा भूद्वै प्रणयोऽन्यथा॥ 13-7-25(81484)
तव चैव गुणश्लाघी पुत्र उत्पत्स्यते महान्।
अस्मद्वंशकरः श्रीमांस्तव भ्राता च वंशकृत्॥ 13-7-26(81485)
ऋतुस्नाता च साऽश्वत्थं त्वं च वृक्षमुदुम्बरम्।
परिष्वजेतं कल्याणि तत इष्टमवाप्स्यथः॥ 13-7-27(81486)
चरुद्वयमिदं चैव मन्त्रपूतं शुचिस्मिते।
त्वं च सा चोपभुञ्जीतं ततः पुत्राववाप्स्यथः॥ 13-7-28(81487)
ततः सत्यवती हृष्टा मातरं प्रत्यभाषत।
यदृचीकेन कथितं तच्चाचख्यौ चरुद्वयम्॥ 13-7-29(81488)
तामुवाच ततो माता सुतां सत्यवतीं तदा।
पुत्रि पूर्वोपपन्नायाः कुरुष्व वचनं मम॥ 13-7-30(81489)
भर्त्रा य एष दत्तस्ते चरुर्मन्त्रपुरस्कृतः।
एनं प्रयच्छ मह्यं त्वं मदीयं त्वं गृहाण च॥ 13-7-31(81490)
व्यत्यासं वृक्षयोश्चापि करवाव शुचिस्मिते।
यदि प्रमाणं वचनं मम मातुरनिन्दिते॥ 13-7-32(81491)
स्वमपत्यं विशिष्टं हि सर्व इच्छत्यनाविलम्।
व्यक्तं भगवता चात्र कृतमेवं भविष्यति॥ 13-7-33(81492)
ततो मे त्वच्चरौ भावः पादपे च समुध्यमे।
कथं विशिष्टो भ्राता मे भवेदित्येव चिन्तय 13-7-34(81493)
तथाच कृतवत्यौ ते माता सत्यवती च सा।
अथ गर्भावनुप्राप्ते उभे ते वै युधिष्ठिर॥ 13-7-35(81494)
दृष्ट्वा गर्भमनुप्राप्तां भार्यां स च महानृषिः।
उवाच तां सत्यवतीं दुर्मना भृगुसत्तमः॥ 13-7-36(81495)
व्यत्यासेनोपयुक्तस्ते चरुर्व्यक्तं भविष्यति।
व्यत्यासः पादपे चापि सुव्यक्तं ते कृतः शुभे॥ 13-7-37(81496)
मया हि विश्वं यद्ब्राह्म त्वच्चरौ सन्निवेशितम्।
क्षत्रवीर्यं च सकलं चरौ तस्या निवेशितम्॥ 13-7-38(81497)
त्रैलोक्यविख्यातगुणं त्वं विप्रं जनयिष्यसि।
सा च क्षत्रं विशिष्टं वै तत एतत्कृतं मया॥ 13-7-39(81498)
व्यत्यासस्तु कृतो यस्मात्त्वया मात्रा च ते शुभे।
तस्मात्सा ब्राह्मणं श्रेष्ठं माता ते जनयिष्यति॥ 13-7-40(81499)
क्षत्रियं तूग्रकर्माणं त्वं भद्रे जनयिष्यसि।
न हि ते तत्कृतं साधु मातृस्नेहेन भामिनि॥ 13-7-41(81500)
सा श्रुत्वा शोकसंतप्ता पपात वरवर्णिनी।
भूमौ सत्यवती राजंश्छिन्नेव रुचिरा लता॥ 13-7-42(81501)
प्रतिलभ्य च सा सञ्ज्ञां शिरसा प्रणिपत्य च।
उवाच भार्या भर्तारं गाधेयी भार्गवर्षभम्॥ 13-7-43(81502)
प्रसादयन्त्यां भार्यायां मयि ब्रह्मविदांवर।
प्रसादं कुरु विप्रर्षे न मे स्यात्त्रत्रियः सुतः॥ 13-7-44(81503)
कामं ममोग्रकर्मा वै पौत्रो भवितुमर्हति।
न तु मे स्यात्सुतो ब्रह्मन्नेष मे दीयतां वरः॥ 13-7-45(81504)
एवमस्त्विति होवाच स्वां भार्यां सुमहातपाः।
ततः सा जनयामास जमदग्निं सुतं शुभम्॥ 13-7-46(81505)
विश्वामित्रं चाजनयद्गाधिभार्या यशस्विनी।
ऋषेः प्रसादाद्राजेन्द्र ब्रह्मर्षि ब्रह्मवादिनम्॥ 13-7-47(81506)
ततो ब्राह्मणतां यातो विश्वामित्रो महातपाः।
क्षत्रियः सोऽप्यथ तथा ब्रह्मवंशस्य कारकः॥ 13-7-48(81507)
तस्य पुत्रा महात्मानो ब्रह्मवंशविवर्धनाः।
तपस्विनो ब्रह्मविदो गोत्रकर्तार एव च॥ 13-7-49(81508)
मधुच्छन्दश्च भगवान्देवरातश्च वीर्यवान्।
अक्षीणश्च शकुन्तश्च बभ्रुः कालपथस्तथा॥ 13-7-50(81509)
याज्ञवल्क्यश्च विख्यातस्तथा स्थूणो महाव्रतः।
उलूको यमदूतश्च तथर्षिः सैन्धवायनः॥ 13-7-51(81510)
पर्णजङ्घश्च भगवान्गावलश्च महानृषिः।
ऋषिर्वज्रस्तथा ख्यातः सालङ्कायन एव च॥ 13-7-52(81511)
लीलाढ्यो नारदश्चैव तथा कूर्चामुखः स्मृतः।
वादुलिर्मुसलश्चैव वक्षोग्रीवस्तथैव च। 13-7-53(81512)
आङ्घ्रिको नैकदृक्चैव शिलायूपः सितः शुचिः।
चक्रको मारुतन्तव्यो वातघ्नोऽथाश्वलायनः॥ 13-7-54(81513)
श्यामायनोऽथ गार्ग्यश्च जाबालिः सुश्रुतस्तथा।
कारीषिरथ संश्रुत्यः परपौरवतन्तवः॥ 13-7-55(81514)
महानृषिश्च कपिलस्तथर्षिस्ताडकायनः।
तथैव चोपगहनस्तथर्षिश्चासुरायणः॥ 13-7-56(81515)
मार्दमर्षिर्हिरण्याक्षो जङ्गारिर्बाभ्रवायणिः।
भूतिर्विभूतिः सूतश्च सुरकृत्तु तथैव च॥ 13-7-57(81516)
अरालिर्नाचिकश्चैव चाम्पेयोज्जयनौ तथा।
नवतन्तुर्बकनखः सेयनो यतिरेव च॥ 13-7-58(81517)
अम्भोरुदश्चारुमत्स्यः शिरीषी चाथ गार्दभिः।
ऊर्जयोनिरुदापेक्षी नारदी च महानृषिः।
विश्वामित्रात्मजाः सर्वे मुनयो ब्रह्मवादिनः॥ 13-7-59(81518)
तथैव क्षत्रियो राजन्विश्वामित्रो महातपाः।
ऋचीकेनाहितं ब्रह्म परमेतद्युधिष्ठिर॥ 13-7-60(81519)
एतत्ते सर्वमाख्यातं तत्वेन भरतर्षभ।
विश्वामित्रस्य वै जन्म सोमसूर्याग्नितेजसः॥ 13-7-61(81520)
यत्रयत्र च सन्देहो भूयस्ते राजसत्तम।
तत्रतत्र च मां ब्रूहि च्छेत्ताऽस्मि तव संशयान्॥ ॥ 13-7-62(81521)
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि सप्तमोऽध्यायः॥ 7 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes
7-7-1 ब्राह्मणेष्वपि ऋषित्वं मन्त्रद्रष्टृत्वं गोत्रप्रवर्तकत्वं वा॥ 7-7-2 भरतस्यान्वये चैवाजमीढ इति झ.पाठः॥ 7-7-5 पिप्पलस्तस्य तनय इति य, पाठः। पल्लवस्तस्येति ट. पाठः॥ 7-7-6 प्रसवेन सोमाभिषवनिमित्तेन। अर्थी पुत्रार्थी॥ 7-7-7 सुतात् सोमा भिषवोपलक्षिकताद्यज्ञात्॥ 7-7-8 भार्गवो भृगोर्गोत्रापत्यम्॥ 7-7-10 वत्स्यसि उद्वाहेन प्राप्स्यसि॥ 7-7-11 असंसक्तो निःसंशयः॥ 7-7-13 आदित्यमदितेः पुत्रम्॥ 7-7-15 वरेण पुत्रं ते दास्यामीत्यनुग्रहेण॥ 7-7-30 पूर्वोपपन्नाया भर्तुः सम्बन्धात्पूर्वमुपपन्नायाः गुरुत्वेन प्राप्तायास्तव भर्त्रपेक्षयाहं गरीयसीत्यर्थः। पुत्रि पूर्वप्रपन्नाया इति ट.ध पाठः॥ 7-7-44 क्षत्रियः क्षत्रियवदुग्रक्रमा॥ 7-7-53 ऊर्घ्वलिर्मुसलश्चेति ट.ध.पाठ॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|